The Noble Qur'an Encyclopedia

Elif, lam, ra.[65] Këto janë ajetet e Librit urtiplotë.

Vallë, a është çudi për njerëzit që Ne i shpallëm një njeriu nga mesi i tyre, duke i thënë: "Paralajmëroji njerëzit dhe përgëzoji ata që besojnë se do të kenë pozita të larta te Zoti i tyre!" Jobesimtarët thonë: "Në të vërtetë, ky është magjistar i qartë."

S'ka dyshim se Zoti juaj është Allahu, i Cili krijoi qiejt dhe Tokën për gjashtë ditë e pastaj u ngrit mbi Arsh. Ai drejton çështjet. Nuk ka asnjë ndërmjetësues, përveçse me lejen e Tij. Ky është Allahu, Zoti juaj, prandaj adhurojeni Atë! Vallë, si nuk merrni mësim?!

Tek Ai do të ktheheni të gjithë. Ky është premtimi i vërtetë i Allahut. Ai e fillon krijimin e më pas e përsërit atë, për t'i shpërblyer me drejtësi ata që besuan dhe bënë vepra të mira. Ndërkaq, për jobesimtarët do të ketë pije nga uji i vluar dhe dënim të dhembshëm, për shkak se nuk besonin.

Ai është që Diellin e bëri ndriçues e Hënën të ndritshme dhe ia caktoi fazat, që të dini numrin e viteve dhe llogaritjen e kohës. Allahu i krijoi këto vetëm me qëllim të caktuar. Ai ua sqaron shenjat njerëzve që kuptojnë.

Me të vërtetë, në ndërrimin e natës e ditës dhe në atë që ka krijuar Allahu në qiej e në Tokë ka shenja për njerëzit që i frikësohen Allahut.

Pa dyshim, ata që nuk presin të takohen me Ne, që janë të kënaqur me jetën e kësaj bote e i japin përparësi asaj dhe të cilët janë të shkujdesur ndaj shenjave Tona,

do të kenë si vendstrehim Zjarrin, për shkak të asaj që vepruan.

Ndërkaq, ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, Zoti i tyre i udhëzon për shkak të besimit të tyre. Poshtë tyre do të rrjedhin lumenj në kopshtet e lumturisë.

Lutja e tyre aty do të jetë "I Patëmeta je, o Allah!", përshëndetja e tyre do të jetë "Selam (Paqe)" dhe lutja e tyre e fundit: "Lavdërimi i takon Allahut, Zotit të botëve!"

Sikur Allahu t'ua përshpejtonte njerëzve të keqen, ashtu siç ua përshpejton të mirën, do të shkatërroheshin. Por, ata që nuk presin të takohen me Ne, i lëmë të bredhin verbërisht në humbjen e tyre.

Kur njeriun e godet e keqja, ai na lutet shtrirë, ulur ose në këmbë, e, kur ia largojmë fatkeqësinë, ai kapërcen sikur të mos na kishte lutur për ndonjë të keqe që i kishte ndodhur. Kështu iu hijeshua tepruesve (që shkelin kufijtë e Allahut) ajo që bënin.

Ne i shkatërruam brezat para jush kur bënë padrejtësi. Atyre u erdhën të dërguarit e tyre me prova të qarta, por nuk deshën të besojnë. Kështu i ndëshkojmë njerëzit keqbërës.

Pastaj ju bëmë pasardhës (të tyre) në Tokë për të parë se si do të veproni.

Kur u lexohen ajetet Tona të qarta, ata që nuk presin të takohen me Ne, thonë: "Sill një Kuran tjetër pos këtij ose ndryshoje atë!" Thuaj: "Mua nuk më takon ta ndryshoj atë nga vetja. Unë ndjek vetëm atë që më shpallet. Unë i frikësohem, - nëse kundërshtoj Zotin tim, - dënimit të një Dite të madhe.

Thuaj: "Sikur të donte Allahu, unë nuk do t'jua lexoja e as Ai nuk do t'jua kumtonte atë (përmes meje). Unë kam jetuar mes jush një kohë të gjatë para kësaj (Shpalljes). Si nuk e kuptoni, vallë?!

E kush është më i padrejtë se ai që trillon gënjeshtra për Allahun ose i përgënjeshtron ajetet e Tij? Me të vërtetë, keqbërësit nuk do të shpëtojnë.

Ata adhurojnë në vend të Allahut ata që nuk u bëjnë dëm e as dobi, dhe thonë: "Këta janë ndërmjetësuesit tanë tek Allahu." Thuaju: "Mos doni t'i tregoni Allahut për diçka që Ai nuk e di në qiej e në Tokë?" I patëmeta e i Lartësuar është Ai mbi çdo gjë që i shoqërojnë Atij.

Njerëzit qenë një bashkësi e vetme (në besimin e vërtetë), e më pas u përçanë. Sikur të mos ishte një fjalë e mëparshme nga Zoti yt, Allahu do të gjykonte ndërmjet tyre për gjërat që kundërshtoheshin.

Ata thonë: "Sikur t'i zbriste atij ndonjë mrekulli nga Zoti i tij!" Thuaju: "Gajbi (e fshehta) i takon vetëm Allahut. Pritni pra, se edhe unë po pres bashkë me ju."

Kur ua mundësojmë njerëzve të shijojnë mëshirën pas fatkeqësisë që i kishte goditur, ata thurin kurthe kundër ajeteve Tona (duke i përbuzur e përgënjeshtruar). Thuaju: "Allahu është më i shpejti në ngritjen e kurtheve." E, pa dyshim që të dërguarit Tanë shkruajnë çdo kurth që thurni.

Ai jua bën të mundur të udhëtoni nëpër tokë e det. Ndërkohë, kur (njerëzit) gjenden në anije, që lundron me ta me një ere të lehtë së cilës i gëzohen dhe pastaj u vjen një stuhi e furishme dhe dallgët i godasin nga çdo anë e mendojnë se do të mbyten, i luten Allahut, duke ia kushtuar adhurimin çiltërisht Atij: "Nëse na shpëton nga kjo, me të vërtetë do të jemi mirënjohës."

Por, sapo Ai i shpëton, ata bëjnë shkelje në tokë pa kurrfarë të drejte. O njerëz, shkelja juaj është vetëm kundër vetes suaj, një kënaqësi e jetës së kësaj bote. Më pas, te Ne do të ktheheni e Ne do t'ju njoftojmë për atë që keni punuar.

Në të vërtetë, jeta e kësaj bote i shëmbëllen shiut që e lëshojmë nga qielli, me të cilin përzihen bimët e tokës, me të cilat ushqehen njerëzit dhe kafshët, e, kur toka të lulëzojë e të zbukurohet dhe banorët e saj të mendojnë se tashmë mund t'i vjelin bimët e saj, vjen urdhri Ynë natën ose ditën dhe e bëjmë si të ishte e korrur, sikur të mos kishte qenë e lulëzuar dje. Kështu i shtjellojmë provat për njerëzit që mendojnë.

Allahu fton për në Shtëpinë e Paqes (Xhenet) dhe udhëzon atë që do në rrugën e drejtë.

Atyre që bënë vepra të mira u takon e mira (Xheneti) dhe një shpërblim shtesë[66]. Fytyrat e tyre nuk do të mbulohen nga errësira e as poshtërimi. Këta janë banorët e Xhenetit, ku do të qëndrojnë përgjithmonë.

Ndërkaq, ata që bëjnë vepra të këqija do të marrin dënimin përkatës për punët e këqija dhe do t'i mbulojë poshtërimi. Ata s'do të kenë asnjë mbrojtës nga Allahu. Fytyrat e tyre do të bëhen sikur të ishin mbuluar me copa të natës së errët. Këta janë banorët e Zjarrit, ku do të qëndrojnë përgjithmonë.

E, në ditën kur do t'i tubojmë të gjithë, do t'u themi atyre që i bënë shok Allahut: "Qëndroni në vendet tuaja, ju dhe idhujt tuaj!" Më pas do t'i ndajmë ata, ndërsa idhujt e tyre do të thonë: "Ju nuk na keni adhuruar ne.

Mjafton Allahu si dëshmitar mes nesh dhe jush. Në të vërtetë, ne as që kemi ditur për adhurimin tuaj (ndaj nesh)."

Atëherë, çdo shpirt do të marrë vesh atë që ka punuar më parë. Ata do të kthehen tek Allahu, te Mbrojtësi i tyre i vërtetë, dhe do t'u humbasin ata (zotat e rremë) që kishin sajuar.

Thuaj: "Kush ju furnizon nga qielli e Toka? Kush e ka në dorë dëgjimin dhe shikimin (tuaj)? Kush e nxjerr të gjallën prej së vdekurës dhe të vdekurën prej së gjallës? Kush i drejton çështjet?" Do të thonë: "Allahu." Thuaju: "E si nuk i frikësoheni, atëherë?!"

Pra, ky është Allahu, Zoti juaj i vërtetë! E, çfarë ka përtej së vërtetës, përveç humbjes? E, përse shmangeni, atëherë?!

Kështu jetësohet fjala e Zotit tënd ndaj atyre që tregohen të pabindur, për shkak se nuk besojnë.

Thuaj: "A ka ndonjë prej idhujve tuaj që e fillon krijimin e më pas e përsërit atë?" Thuaj: "Allahu është Ai që e fillon krijimin e mandej e përsërit atë. Pra, përse largoheni?!"

Thuaj: "A ka ndonjë prej idhujve tuaj që udhëzon në të vërtetën?" Thuaj: "Vetëm Allahu udhëzon në të vërtetën. Atëherë, a është ai që udhëzon në të vërtetën më meritor që të ndiqet apo ai që s'mund të gjejë udhëzimin as për vete, përveç nëse e udhëzon ndokush?! Ç'keni pra që gjykoni kështu?!"

Shumica e tyre ndjekin vetëm hamendjen. Por, hamendja është e kotë përballë së vërtetës. S'ka dyshim se Allahu e di mirë atë që bëjnë ata.

Ky Kuran nuk mund të bëhet nga askush tjetër përveç Allahut, por ai është vërtetues i shpalljeve para tij dhe shpjegues i Librit, për të cilin nuk ka dyshim se është nga Zoti i botëve.

Mos vallë, thonë: "Ai (Muhamedi) e trilloi atë (Kuranin)!"? Thuaju: "Atëherë, sillni një sure të ngjashme me të dhe thirrni në ndihmë kë të mundni, përveç Allahut, nëse jeni të sinqertë në atë që thoni!"

Jo, por ata e përgënjeshtruan atë që nuk e njohën mirë, para se t'u vinte paralajmërimi i tij. Kështu përgënjeshtruan edhe ata që ishin para tyre, por shiko se si ishte fundi i zullumqarëve!

Disa nga ata (do të) besojnë në të e disa nuk (do të) besojnë. Zoti yt i di më së miri shkatërrimtarët.

Në qoftë se të quajnë gënjeshtar, thuaju: "Unë jam përgjegjës për punët e mia e ju jeni përgjegjës për punët tuaja. Ju nuk do të jepni llogari për atë që bëj unë e as unë nuk do të jap llogari për atë që bëni ju."

Mes tyre ka disa që të dëgjojnë, por a mund t'i bësh të shurdhrit të dëgjojnë, nëse ata nuk kuptojnë?

Në mesin e tyre ka edhe disa që të shikojnë, por a mund t'i udhëzosh të verbrit, nëse ata nuk shohin?

S'ka dyshim se Allahu nuk u bën njerëzve padrejtësi aspak, por njerëzit i bëjnë padrejtësi vetvetes.

E, Ditën kur Ai do t'i tubojë ata, do t'u duket sikur të kenë qëndruar vetëm një çast të ditës, ku do të njohin njëri-tjetrin. Vërtet të humbur janë ata që e përgënjeshtruan takimin me Allahun dhe nuk qenë të udhëzuar në rrugë të drejtë.

Pavarësisht nëse të tregojmë diçka nga ajo me të cilën i kemi kërcënuar apo ta marrim shpirtin (para se t'i dënojmë), ata gjithsesi do të kthehen te Ne, pastaj Allahu është dëshmitar për çdo gjë që bëjnë ata.

Çdo popull pati të dërguar. E, kur të vijë i Dërguari i tyre, gjykohet ndërmjet tyre me drejtësi dhe nuk u bëhet e padrejtë.

Ata thonë: "Kur do të jetësohet ky premtim, nëse jeni duke thënë të vërtetën?"

Thuaju: "Unë nuk mund t'i bëj vetes as dëm e as dobi, përveç aq sa dëshiron Allahu. Çdo popull ka afatin e vet. Kur të vijë afati i tyre, ata nuk mund ta shtyjnë atë për asnjë çast e as ta përshpejtojnë."

Thuaj: "Më thoni, nëse dënimi i Tij ju vjen natën ose ditën, cilën pjesë të tij do të dëshironin ta përshpejtonin zullumqarët?"

Apo, vetëm kur të ndodhë do ta besoni? A e besoni tash, ndërkohë që më parë kërkonit përshpejtimin e tij?!

Pastaj, atyre që bënë padrejtësi, do t'u thuhet: "Shijoni dënimin e përjetshëm! A mos po ndëshkoheni për diçka tjetër përveç asaj që keni punuar?"

Ata do të të pyesin: "A njëmend është i vërtetë (ky dënim)?" Thuaju: "Po, për Zotin tim, s'ka dyshim që është i vërtetë dhe ju s'do të mund t'i shpëtoni."

Çdo shpirt keqbërës, sikur të kishte gjithë pasurinë që gjendet në Tokë, do ta jepte si shkëmbesë (për t'u liruar nga dënimi). Ata do të fshehin pendimin kur të shohin dënimin dhe do të gjykohen me drejtësi e nuk do t'u bëhet e padrejtë.

S'ka dyshim se Allahut i takon gjithçka që gjendet në qiej dhe në Tokë. Sigurisht që premtimi i Allahut është i vërtetë, por shumica e njerëzve nuk e dinë.

Ai jep jetë e vdekje dhe tek Ai do të ktheheni.

O njerëz! Tashmë ju ka ardhur këshillë nga Zoti juaj, shërim për zemrat dhe udhëzim e mëshirë për besimtarët.

Thuaju: "Me mirësinë e Allahut dhe mëshirën e Tij, pra, me këto le të gëzohen, se kjo është më e mirë se ajo që grumbullojnë."

Thuaj: "Më tregoni për rrizkun që jua ka zbritur Allahu, një pjesë të të cilit e bëtë të ndaluar e një pjesë të lejuar!" Thuaju: "A ju ka dhënë leje Allahu për këtë apo po trilloni gënjeshtra për Allahun?"

E, çfarë do të mendojnë ata që trillojnë gënjeshtra për Allahun në Ditën e Kiametit? Me të vërtetë, Allahu është shumë Bamirës ndaj njerëzve, por shumica e tyre nuk falënderojnë.

Sa herë që merresh me ndonjë çështje ose lexon për të nga Kurani dhe sa herë që bëni ndonjë punë, Ne jemi Mbikëqyrës mbi ju kur ju e kryeni atë. Zotit tënd s'mund t'i fshihet asnjë grimcë në Tokë e as në qiell, madje nuk ka asgjë, qoftë më e vogël (se grimca), qoftë më e madhe, që nuk është shënuar në një Libër të qartë.

Pa dyshim, miqtë e Allahut as do të kenë frikë, as do të pikëllohen,

ata (janë) të cilët besojnë dhe i frikësohen Allahut.

Për ta ka myzhde në këtë jetë dhe në botën tjetër. Nuk ka ndryshim në fjalët e Allahut. Kjo është fitorja e madhe.

Të të mos brengosin fjalët e tyre. Në të vërtetë, tërë fuqia e krenaria i përket Allahut. Ai është Gjithëdëgjuesi, i Gjithëdijshmi.

S'ka dyshim se Allahut i takon gjithçka që gjendet në qiej dhe gjithçka që gjendet në Tokë. Ndërkaq, ata që adhurojnë të tjerë në vend të Allahut, në të vërtetë, nuk ndjekin gjë tjetër përveç hamendjes dhe vetëm gënjejnë.

Ai jua bëri natën për të pushuar në të, ndërsa ditën jua bëri dritë. Vërtet, në këtë ka shenja për njerëzit që ua vënë veshin.

Ata thonë: "Allahu ka fëmijë." I Patëmeta është Ai! Ai është i Panevojë. E Tija është gjithçka që gjendet në qiej e në Tokë. Ju nuk keni asnjë dëshmi për këtë. Përse thoni për Allahun diçka që nuk dini?!

Thuaj: "S'ka dyshim se ata që sajojnë gënjeshtra për Allahun, nuk do të shpëtojnë."

Ajo është vetëm një kënaqësi e shkurtër në këtë botë, pastaj do të kthehen te Ne dhe do t'i bëjmë të shijojnë dënimin e rëndë, për shkak se nuk besonin.

Ua trego atyre ngjarjen e Nuhut, kur i tha popullit të vet: "O populli im, nëse qëndrimi im mes jush dhe rikujtimi im i ajeteve të Allahut ju duket i rëndë, atëherë ta dini se unë i jam mbështetur Allahut. Prandaj, merrni vendim (kundër meje) bashkë me idhujt tuaj dhe mos e fshihni vendimin, pastaj veproni kundër meje e mos më lini kohë.

Por, nëse ktheni shpinën, atëherë dijeni se nuk po ju kërkoj asnjë shpërblim, sepse shpërblimi im është vetëm tek Allahu. Unë jam urdhëruar të jem prej muslimanëve (të nënshtruarve ndaj Allahut).

Por, ata e quajtën atë (Nuhun) gënjeshtar, e Ne e shpëtuam atë dhe ata që ishin me të në anije e i bëmë pasardhës, ndërsa i fundosëm ata që përgënjeshtruan ajetet Tona. Shih pra si ishte fundi i atyre që qenë paralajmëruar!

Pastaj, pas tij çuam të dërguar te popujt e tyre, të cilët u erdhën me dëshmi të qarta, por ata nuk deshën të besonin atë që kishin përgënjeshtruar më parë. Kështu i vulosim zemrat e atyre që i kalojnë kufijtë.

Mandej, pas tyre dërguam Musain dhe Harunin te Faraoni dhe paria e tij me provat Tona, por ata u treguan mendjemëdhenj dhe ishin popull keqbërës.

Kur u erdhi atyre e vërteta nga Ne, thanë: "Vërtet, kjo është magji e kulluar."

Musai tha: "Vallë, për të vërtetën thoni kështu, pasi ju ka ardhur?! Si mund të jetë kjo magji, ndërkohë që magjistarët nuk mund të shpëtojnë?!"

Ata thanë: "A ke ardhur te ne që të na largosh nga ajo që i gjetëm baballarët tanë dhe që ju të dy të keni epërsi në tokë? Ne nuk do t'ju besojmë."

Faraoni tha: "Më sillni çdo magjistar të ditur!"

Kur erdhën magjistarët, Musai u tha atyre: "Hidhni atë që keni për të hedhur!"

Kur ata hodhën, Musai tha: "Ajo që sollët ju është magji", por Allahu do ta shkatërrojë atë. S'ka dyshim se Allahu nuk e pranon si të mirë punën e shkatërrimtarëve.

Allahu e përforcon të vërtetën me fjalët e Tij, edhe pse këtë e urrejnë keqbërësit.

Por, Musait i besoi vetëm një pakicë nga populli i tij, për shkak të frikës nga Faraoni dhe paria e tij, se do t'i sprovonte. Vërtet, Faraoni ishte mendjemadh në Tokë dhe me të vërtetë i kalonte kufijtë.

Musai tha: "O populli im, nëse vërtet e besoni Allahun, atëherë mbështetjuni vetëm Atij, nëse jeni muslimanë (të nënshtruar ndaj Tij)!"

Ata thanë: "Ne i mbështetemi vetëm Allahut. Zoti ynë, mos na bëj sprovë për popullin zullumqar

dhe na shpëto me mëshirën Tënde nga populli jobesimtar!"

Ne i shpallëm Musait dhe vëllait të tij: "Ndërtoni shtëpi për popullin tuaj në Egjipt, bëjini shtëpitë tuaja faltore dhe faleni namazin. Dhe përgëzoji besimtarët!"

Musai tha: “Zoti ynë, Ti i dhe Faraonit dhe parisë së tij stoli e pasuri në këtë jetë, Zoti ynë, ndërkohë që ata largojnë (të tjerët) nga rruga Jote! Zoti ynë, zhduke pasurinë e tyre dhe vulosua zemrat, që të mos besojnë derisa të shohin dënimin e dhembshëm!"

Ai tha: "Lutja e juve të dyve u pranua. Prandaj, qëndroni të patundur (në rrugën e drejtë) e mos ndiqni rrugën e atyre që nuk dinë."

Ne i kaluam bijtë e Israilit përtej detit, ndërsa Faraoni dhe ushtria e tij i ndoqën nga pas mizorisht e armiqësisht. Por, kur nisi të fundosej, tha: "Po besoj se nuk ka zot të vërtetë përveç Atij që i besuan bijtë e Israilit dhe unë jam në mesin e muslimanëve (të nënshtruarve ndaj Allahut)."

Vallë, tash (po beson), ndërkohë që më parë ishe i pabindur e shkatërrimtar?!

Sot po ta shpëtojmë trupin tënd, që të bëhesh mësim për ata që vijnë pas teje. Vërtet, shumë njerëz janë plotësisht të shkujdesur ndaj shenjave Tona.

Ne i vendosëm bijtë e Israilit në një vend fisnik dhe i begatuam me të mira, por ata nuk u përçanë derisa u erdhi dija. S'ka dyshim se Zoti yt do të gjykojë ndërmjet tyre në Ditën e Kiametit për gjërat që kundërshtoheshin.

Nëse je në mëdyshje lidhur me atë që ta kemi shpallur, atëherë pyeti ata që lexojnë Shkrimet para teje. S'ka dyshim se ty të ka ardhur e vërteta nga Zoti yt, andaj kurrsesi mos u bëj prej atyre që dyshojnë.

Dhe kurrsesi mos u bëj prej atyre që përgënjeshtrojnë ajetet e Allahut e të bëhesh prej të humburve.

Vërtet, ata që merituan vendimin e Zotit tënd, nuk do të besojnë,

edhe sikur t'u vinin të gjitha provat, derisa të shihnin dënimin e dhembshëm.

Përse nuk pati ndonjë qytet që do të besonte (para se t'u vinte dënimi), e t'u bënte dobi besimi i tyre, me përjashtim të popullit të Junusit, të cilëve, kur besuan, ua larguam dënimin poshtërues në këtë botë dhe i lamë të kënaqeshin për një kohë?!

Po të donte Zoti yt, do të besonin ata që janë në Tokë, që të gjithë. Vallë, a do t'i detyrosh njerëzit që të bëhen besimtarë?!

Askush nuk mund të besojë, përveçse me lejen e Allahut. Ai e lëshon dënimin mbi ata që nuk mendojnë.

Thuaj: "Vështroni çfarë ka në qiej dhe në Tokë! Por, shenjat dhe paralajmërimet nuk u bëjnë dobi njerëzve që nuk besojnë."

Mos presin ata gjë tjetër pos diçkaje të ngjashme me ditët e dënimit të atyre që kishin jetuar më parë? Thuaj: "Pritni pra, se edhe unë jam duke pritur me ju."

Atëherë, Ne i shpëtojmë të dërguarit Tanë dhe ata që besuan. Kështu pra, është detyrë Jona që t'i shpëtojmë besimtarët.

Thuaj: "O njerëz, nëse dyshoni në fenë time, atëherë dijeni se unë nuk adhuroj ata që i adhuroni ju në vend të Allahut, por e adhuroj Allahun, i Cili jua merr shpirtrat. Unë jam urdhëruar të jem prej besimtarëve."

Dhe (më është thënë): "Ktheje fytyrën nga feja (e vërtetë) duke qenë besimdrejtë dhe assesi mos u bëj nga idhujtarët!

Dhe mos iu lut askujt tjetër përveç Allahut. Ata nuk mund të të bëjnë as dobi e as dëm! Po qe se do ta bëje këtë, do të ishe i padrejtë."

Nëse nga Allahu të godet ndonjë fatkeqësi, atëherë nuk do të mund të ta largojë atë askush përveç Tij, e, nëse Ai dëshiron të të dhurojë ndonjë mirësi, s'ka kush që mund ta pengojë bujarinë e Tij. Ai ia jep atë kujt të dojë nga robërit e Tij. Ai është Falës i Madh e Mëshirëplotë.

Thuaj: "O njerëz! Tashmë ju erdhi e vërteta nga Zoti juaj. Kushdo që udhëzohet në rrugë të drejtë, është udhëzuar vetëm për të mirën e vetvetes dhe kushdo që humbet, humbet në dëm të vetvetes, e unë nuk jam mbikëqyrës juaji."

Ndiq atë që të është shpallur dhe duro derisa të gjykojë Allahu! Ai është Gjykatësi më i mirë.