The Noble Qur'an Encyclopedia

Elif, lam, ra.[71] Këto janë ajetet e Librit të qartë.

Ne e zbritëm Kuranin në gjuhën arabe, në mënyrë që ta kuptoni.

Ne po ta rrëfejmë tregimin më të bukur, përmes shpalljes së këtij Kurani, ndonëse më parë nuk kishe dijeni për të.

Kur Jusufi i tha babait të vet: "O babai im, unë pashë në ëndërr njëmbëdhjetë yje dhe Diellin e Hënën, i pashë duke më bërë sexhde!"

Ai i tha: "O biri im, mos ua trego ëndrrën vëllezërve të tu, që të mos kurdisin kundër teje ndonjë kurth, se, vërtet, shejtani është armik i hapur i njeriut.

Kësisoj do të të përzgjedhë Zoti yt e do të ta mësojë shpjegimin e ëndrrave dhe do të plotësojë dhuntinë e Tij ndaj teje e ndaj familjes së Jakubit, mu ashtu siç e plotësoi atë më parë ndaj baballarëve të tu, Ibrahimit dhe Ishakut. Me të vërtetë, Zoti yt është i Gjithëdijshëm e i Urtë.

Në tregimin e Jusufit dhe të vëllezërve të tij ka mësime për ata që pyesin.

Kur (vëllezërit e tij) thanë: "Jusufi dhe vëllai i tij[72] janë më të dashur se ne për babanë tonë, ndërkohë që ne jemi grup i fortë. S'ka dyshim se babai ynë është në lajthitje të qartë.

Mbyteni Jusufin ose arratiseni në ndonjë vend të largët, në mënyrë që dashuria e babait tuaj të mbetet vetëm për ju e pastaj bëhuni njerëz të mirë."

Njëri nga ata tha: "Mos e mbytni Jusufin, por hidheni në fund të ndonjë pusi, që ta marrë ndonjë karvan udhëtarësh, nëse njëmend doni të bëni diçka."

Ata thanë: "O babai ynë! Përse nuk na e beson Jusufin?! Ne vërtet ia duam të mirën atij.

Lëre të vijë nesër me ne, që të argëtohemi e të luajmë, se ne, me siguri, do ta ruajmë atë."

Ai tha: "Unë pikëllohem nëse e merrni me vete dhe kam frikë mos e ha ujku, duke qenë ju të shkujdesur ndaj tij."

Ata thanë: "Në qoftë se do ta hante ujku, duke qenë ne grup i fortë, atëherë do të ishim përnjëmend të humbur."

Kur e morën me vete dhe vendosën njëzëri ta hidhnin në fund të një pusi, Ne i shpallëm atij: "Ti (një ditë) do t'ua kujtosh këtë veprim të tyre, pa e vënë re ata."

E, në mbrëmje erdhën te babai i tyre duke qarë.

Thanë: "O babai ynë, ne shkuam për të bërë gara dhe e lamë Jusufin me gjërat tona, kështu që e hëngri ujku. Ti nuk do të na besosh, edhe pse e themi të vërtetën."

Ata sollën këmishën e tij të përlyer me gjak të rremë, ndërsa ai tha: "Jo, por egoja juaj jua ka zbukuruar ndonjë veprim (të shëmtuar), por (më duhet të bëj) durim të hijshëm. E, Allahut i kërkoj ndihmë kundër asaj që po trilloni!"

Ndërkohë, disa udhëtarë erdhën dhe e dërguan ujarin e tyre. Kur e lëshoi kovën, tha: "Myzhde! Qenka një djalë!" Ata e fshehën atë si mall tregtie[73], por Allahu e dinte mirë çfarë po bënin.

Ata e shitën atë për një çmim të ulët, ca dërhemë, e nuk u treguan lakmitarë lidhur me të.

Ndërkaq, njeriu nga Egjipti që e bleu atë, i tha gruas së vet: "Nderoje qëndrimin e tij (me ne), se ndoshta do të na bëjë dobi ose do ta birësojmë. Kësisoj i dhamë Jusufit pushtet në Tokë për t'ia mësuar shpjegimin e ëndrrave. Allahu e jetëson urdhrin e Vet (ashtu si dëshiron Ai Vetë), por shumica e njerëzve nuk e dinë.

Kur arriti pjekurinë, Ne i dhamë urtësi e dituri. Kështu i shpërblejmë punëmirët.

Gruaja, në shtëpinë e së cilës ishte, u përpoq ta joshte atë, andaj i mbylli dyert dhe tha: "Eja tek unë!" Ai tha: "Allahu më ruajttë! Zotëria im më ka nderuar gjatë qëndrimit tim tek ai. Sigurisht që zullumqarët nuk do të kenë sukses."

Ajo e dëshiroi atë, por edhe atij i shkoi mendja t'i përgjigjej asaj. Sikur të mos e shihte provën e Zotit të vet (do t'i dorëzohej tundimit). Kështu (vepruam), në mënyrë që t'ia largonim të ligën e të shëmtuarën. Me të vërtetë, ai ishte prej robërve Tanë të zgjedhur.

Që të dy nxituan drejt derës, ndërkohë që ajo ia shqeu këmishën nga pas dhe te dera ndeshën zotërinë e saj. Ajo tha: "Çfarë ndëshkimi mund të ketë për atë që ia dëshiron të ligën gruas sate, përveç burgut ose ndonjë dënimi të dhembshëm?"

Ai tha: "Ajo u përpoq të më joshte." Pastaj, një dëshmitar nga familja e saj dëshmoi: "Në qoftë se këmisha e tij është shqyer nga përpara, atëherë ajo po e thotë të vërtetën e ai po gënjen.

Por, në qoftë se këmisha e tij është shqyer nga mbrapa, atëherë ajo po gënjen e ai po e thotë të vërtetën."

Por, kur e pa se këmisha e tij ishte shqyer nga mbrapa, tha: "S'ka dyshim se kjo është prej dredhive tuaja (të grave). Dredhitë tuaja janë njëmend të mëdha.

Ti, Jusuf, mos u merr me këtë punë, ndërsa ti (gruaja ime) kërko falje për gjynahun tënd, se, me të vërtetë, ti je fajtore."

Disa gra në qytet thoshin: "Gruaja e Azizit (ministrit) u përpoq ta joshte shërbëtorin e saj; dashuria ndaj tij ia ka pushtuar zemrën. Po e shohim se ajo është në humbje të qartë."

Kur dëgjoi për përgojimin e tyre, i thirri ato, ua përgatiti një gosti dhe secilës nga ato i dha nga një thikë e tha: "Dil para tyre!" Kur e panë (Jusufin), u mahnitën (nga bukuria e tij) dhe prenë duart e tyre e thanë: "Zoti na ruajttë! Ky nuk qenka njeri, por engjëll fisnik!"

Atëherë ajo tha: "Ja pra, ky është ai për të cilin më qortuat. Unë u përpoqa ta joshja, por ai kundërshtoi, por, nëse nuk e bën atë që po e urdhëroj, do të burgoset e do të jetë i poshtëruar."

Ai tha: "O Zoti im! Burgu është më i dashur për mua sesa ajo në të cilën më thërrasin ato. Nëse Ti nuk e largon prej meje dredhinë e tyre, unë do të anoj nga ato dhe do të bëhem prej të paditurve."

Atëherë, Zoti i tij iu përgjigj (lutjes) dhe e largoi prej tij dredhinë e tyre, se Ai, me të vërtetë, është Gjithëdëgjuesi, i Gjithëdijshmi.

Mandej, pasi i panë provat (e pafajësisë së Jusufit), atyre iu duk e udhës që ta burgosnin për një kohë.[74]

Bashkë me të hynë në burg edhe dy djelmosha. Njëri nga ata, tha: "E kam parë veten në ëndërr duke shtrydhur verë." Ndërkaq, tjetri tha: "Unë e kam parë veten në ëndërr duke mbajtur bukë në kokë, prej së cilës po hanin shpezët. Na trego shpjegimin e kësaj, se po e shohim që je njeri i mirë."

Ai (Jusufi) tha: "Nuk do t'ju vijë ndonjë ushqim me të cilin ushqeheni pa ju treguar interpretimin e kësaj, para se t'ju arrijë (ushqimi). Kjo është prej asaj që më ka mësuar Zoti im. Unë kam braktisur fenë e një populli që nuk e beson Allahun e që e mohojnë botën tjetër

dhe kam ndjekur fenë e baballarëve të mi, Ibrahimit, Ishakut dhe Jakubit. Neve nuk na takon t'i shoqërojmë Allahut diçka në adhurim. Kjo është prej mirësisë së Allahut ndaj nesh dhe ndaj njerëzve, por shumica e njerëzve nuk falënderojnë.

O shokët e mi të burgut! A janë më të mirë disa zota të ndryshëm apo Allahu, i Vetmi, Ngadhënjimtari i Pamposhtur?!

Ju nuk adhuroni përveç Allahut asgjë tjetër, përveç emra (idhujsh) të cilët ua keni vënë vetë ju dhe etërit tuaj, gjë për të cilën nuk ju ka sjellë Allahu kurrfarë dëshmie. Vendimi i takon vetëm Allahut. Ai ka urdhëruar që ta adhuroni vetëm Atë. Kjo është feja e drejtë, por shumica e njerëzve nuk e dinë.

O shokët e mi të burgut! Njëri nga ju do t'i shërbejë verë zotërisë së vet (mbretit), kurse tjetri do të kryqëzohet e shpezët do të hanë nga koka e tij. Çështja për të cilën pyetët ka marrë fund."

Ai (Jusufi) i tha atij për të cilin mendoi se do të shpëtonte nga ata të dy: "Më përmend para zotërisë tënd!" Por, shejtani e bëri atë të harronte, kështu që mbeti në burg për disa vjet.

Mbreti tha: "Kam parë në ëndërr shtatë lopë të majme, të cilat gëlltiteshin nga shtatë të dobëta, si dhe shtatë kallinj të gjelbër e shtatë të tjerë të tharë. Oj paria ime, ma shpjegoni ëndrrën time, nëse dini t'i interpretoni ëndrrat!"

Ata thanë: "Këto janë thjesht ëndrra të ngatërruara, e ne nuk dimë t'i interpretojmë ëndrrat (e tilla)."

Atëherë, atij që shpëtoi nga ata dy (djelmoshët), pasi iu kujtua pas një kohe, tha: "Unë do t'jua tregoj shpjegimin e saj, prandaj më dërgoni (te Jusufi)."

(Shërbëtori tha:) "O i drejti Jusuf! Na trego (kuptimin e një ëndrre) për shtatë lopë të majme, që gëlltiten nga shtatë të dobëta, si dhe për shtatë kallinj të gjelbër e shtatë të tjerë të tharë, në mënyrë që të kthehem te njerëzit e ta dinë edhe ata!"

Ai tha: "Do të mbillni shtatë vjet rresht, por atë që korrni lëreni në kallinj, përveç një pakice që duhet ta hani."

Pastaj, pas kësaj do të vijnë shtatë vite të vështira, të cilat do të gllabërojnë gjithçka që do të tuboni, përveç një sasie të vogël që do ta ruani (për farë).

E pas tyre do të vijë një vit, në të cilin do të bjerë shi me bollëk dhe në të cilin njerëzit do të shtrydhin (ullinj, rrush etj.)."

Mbreti tha: "Ma sillni atë!" Kur erdhi i dërguari, ai (Jusufi) i tha: "Kthehu te zotëria yt dhe pyete për punën e grave që prenë duart e veta, se, pa dyshim, Zoti im di mirë për dredhinë e tyre."

Ai (mbreti) u tha atyre: "Ç'është puna juaj që e joshët Jusufin?" Ato thanë: "Allahu na ruajttë! Nuk dimë asnjë të keqe prej tij." Atëherë, gruaja e Azizit tha: "Tashmë doli në shesh e vërteta: unë u përpoqa ta joshja atë! Ai e ka thënë të vërtetën."

E pranova fajin, që ai (Jusufi) ta kuptojë se unë nuk e tradhtoj kur ai s'është i pranishëm dhe (pasi e kuptova) se Allahu nuk u jep sukses dredhive të tradhtarëve.

Nuk po e shfajësoj veten, se vërtet shpirti urdhëron shpesh të keqen, përveç atë që e mëshiron Zoti im. Pa dyshim që Zoti im është Falës i Madh e Mëshirëplotë."

Mbreti tha: "Ma sillni atë, që ta mbaj pranë vetes!" Kur i foli, tha: "Nga sot, ti te ne do të kesh pozitë të lartë dhe do të gëzosh besimin tonë."

I tha: "Më bëj përgjegjës për thesaret e tokës, sepse unë jam ruajtës i ditur."

Kështu i dhamë Jusufit pushtet në Tokë, prandaj mund të banonte kudo që të dëshironte. Ne ia dhurojmë mëshirën Tonë kujt të duam dhe nuk ua humbim shpërblimin punëmbarëve.

Por, shpërblimi i botës tjetër është më i mirë për ata që besojnë dhe e kanë frikë Allahun.

Vëllezërit e Jusufit erdhën e hynë tek ai. Ai i njohu, ndërsa ata nuk e njohën.

Kur i pajisi me ushqim të nevojshëm, u tha: "Ma sillni vëllanë tuaj nga babai! A nuk e shihni se unë jua jap masën të plotë dhe jam mikpritësi më i mirë?!

Por, në qoftë se nuk ma sillni, atëherë tek unë s'do të ketë më ushqim për ju, madje as mos m'u afroni!"

Ata thanë: "Ne do të përpiqemi ta bindim babanë e tij, që ta lërë të vijë dhe do ta bëjmë këtë."

Ai (Jusufi) u tha shërbëtorëve të vet: "Vendosni mallin e tyre në thasët e tyre, që ta njohin atë kur të kthehen te familja e tyre e të vijnë sërish."

Kur u kthyen te babai i tyre, thanë: "O babai ynë! Nuk do të na japin më ushqim[75], prandaj, dërgoje me ne vëllanë tonë (Benjaminin), që të mund të marrim ushqim, se ne njëmend do ta ruajmë atë."

Ai u tha: "A t'ju besoj lidhur me të ashtu si ju besova për vëllanë e tij (Jusufin) më parë?" Allahu është Mbrojtësi më i mirë dhe Ai është më i Mëshirshmi i mëshiruesve."

Kur i hapën gjërat e tyre, panë se malli (që kishin lënë në këmbim) u ishte kthyer atyre. Ata thanë: "O babai ynë, çfarë duam më shumë? Ja mallrat tona, na qenkan kthyer. Ne do të sjellim ushqim për familjen tonë, do ta ruajmë vëllanë tonë dhe do të marrim një barrë deveje më shumë. Kjo është një masë lehtësisht e arritshme.

Ai (Jakubi) tha: "Nuk do ta dërgoj atë me ju pa ma dhënë besën e Allahut se do të ma sillni atë patjetër, përveç nëse ju bëhet e pamundur." Kur ia dhanë besën, ai tha: "Allahu është Dëshmitar për atë që themi."

Po ashtu tha: "O bijtë e mi, mos hyni (të gjithë) nga njëra portë, por hyni nga porta të ndryshme! Unë s'mund t'ju bëj dobi asgjë kundrejt (caktimit të) Allahut. Vendimi i takon vetëm Allahut; vetëm Atij i mbështetem dhe vetëm Atij le t'i mbështeten ata që mbështeten."

Ata hynë ashtu si i kishte porositur babai i tyre, ndonëse kjo gjë nuk mund t'u bënte dobi aspak kundrejt (caktimit të) Allahut, por ishte vetëm një nevojë në shpirtin e Jakubit, të cilën e shfaqi. Në të vërtetë, ai ishte njëmend i ditur, sepse Ne e kishim mësuar, por shumica e njerëzve nuk e dinë.

E, kur hynë te Jusufi, ai e mori të vëllanë (Benjaminin) pranë vetes dhe i tha (fshehurazi): "Unë jam vëllai yt, kështu që mos u pikëllo për atë që bënë ata!"

Kur i pajisi me ushqim të nevojshëm, futi kupën (e çmuar) te barra e vëllait të vet, pastaj thirri një thirrës: "O karvan, ju qenkeni hajdutë!"

Ata, duke u kthyer drejt tyre, thanë: "Çfarë po ju mungon?"

Thanë: "Po na mungon kupa e mbretit. Ai që e sjell atë do të ketë (si shpërblim) një barrë deveje dhe unë jam dorëzanë për këtë."

Ata thanë: "Për Allahun, ju e patë se ne nuk kemi ardhur për të bërë çrregullime në tokë dhe asnjëherë nuk kemi qenë hajdutë."

Ata thanë: "Cili është ndëshkimi për këtë, nëse po gënjeni?"

"Ndëshkimi për atë, në barrën e të cilit gjendet ajo (gjëja e e vjedhur) është që të mbahet rob. Kësisoj ne i dënojmë zullumqarët."

Ai filloi (kontrollimin) nga barrët e tyre para barrës së vëllait të vet (Benjaminit) e më pas e nxori atë nga barra e të vëllait. Kështu i mësuam këtë hile Jusufit, sepse ai nuk do të mund ta merrte vëllanë e vet sipas ligjit të mbretit, përveçse me vullnetin e Allahut. Ne i ngremë në shkallë të lartë ata që duam nga robërit Tanë dhe mbi çdo të ditur ka edhe më të ditur.

Ata thanë: "Po qe se ky vjedh, edhe një vëlla i tij ka vjedhur më parë." Jusufi e fshehu në vetvete (zemërimin) e nuk ua shfaqi atyre, porse tha (me vete): "Ju jeni në gjendje më të keqe, por Allahu e di më së miri çfarë po trilloni."

Ata thanë: "O njeri fisnik! Në të vërtetë babai i tij është plak i moshuar, andaj merr ndonjërin prej nesh në vend të tij, se po e shohim se je njeri i mirë."

Ai tha: "Allahu na ruajttë që të marrim dikë tjetër përveç atij tek i cili e gjetëm sendin tonë! Atëherë do të ishim njëmend të padrejtë."

Kur i humbën shpresat nga ai, u veçuan mënjanë. Më i madhi i tyre tha: "A nuk e dini se babai juaj ka marrë prej jush besën e Allahut dhe se si e keni shkelur besën më parë lidhur me Jusufin?! Unë s'do ta lëshoj këtë vend derisa të më japë leje babai im ose Allahu të japë për mua ndonjë gjykim, e Ai është Gjykuesi më i mirë.

Kthehuni te babai juaj dhe thoni: "Biri yt me të vërtetë ka vjedhur, ndërkohë që ne jemi dëshmitarë vetëm për atë që pamë, e ne nuk e dimë të fshehtën.

Pyete qytetin në të cilin ishim dhe karvanin me të cilin erdhëm. Ne njëmend po e themi të vërtetën."

Ai tha: "Jo, por egoja juaj jua ka zbukuruar ndonjë veprim (të shëmtuar), por (më duhet të bëj) durim të hijshëm. Shpresoj se Allahu do të m'i kthejë që të gjithë. Me të vërtetë Ai është i Gjithëdijshmi, i Urti."

Pastaj u largua nga ata dhe tha: "O trishtimi im për Jusufin!" Ndërkohë, sytë iu zbardhën nga pikëllimi, por e mbante në shpirt.

Ata thanë: "Për Allahun, ti nuk do të pushosh së kujtuari Jusufin derisa të sëmuresh rëndë ose të vdesësh!"

Ai tha: "Në të vërtetë, unë brengën e pikëllimin tim ia drejtoj Allahut dhe di nga Allahu atë që ju nuk e dini.

O bijtë e mi, shkoni e kërkoni Jusufin e vëllanë e tij dhe mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut, se, në të vërtetë, shpresën në mëshirën e Allahut e humbin vetëm jobesimtarët."

Kur hynë tek ai, thanë: "O njeri fisnik, ne dhe familjen tonë na ka kapur skamja dhe kemi sjellë disa gjëra të pakta, por na e plotëso sasinë dhe na jep lëmoshë, se pa dyshim që Allahu i shpërblen lëmoshëdhënësit."

Ai tha: "A e dini se çfarë i bëtë Jusufit dhe vëllait të tij kur ishit të paditur?"

Ata thanë: "Mos vallë, ti je Jusufi?!" Ai tha: "Unë jam Jusufi e ky është vëllai im. Allahu na dhuroi mirësi. Kushdo që i frikësohet Allahut dhe bën durim, le ta dijë se, me të vërtetë, Allahu nuk ua humb shpërblimin punëmirëve."

Ata thanë: "Betohemi në Allahun se vërtet Allahu të ka zgjedhur ty ndaj nesh dhe ne kemi qenë njëmend gabimtarë."

Ai tha: "Sot s'ka qortim për ju. Allahu ju faltë! Ai është më i Mëshirshmi i mëshiruesve.

Shkoni me këtë këmishën time dhe hidhjani babait tim në fytyrë, që t'i kthehet shikimi, dhe ma sillni gjithë familjen tuaj!"

Kur u nis karvani (nga Egjipti), babai i tyre tha: "Po e ndiej erën e Jusufit, edhe pse ju mund të mendoni se më kanë lënë mendtë."

Ata thanë: "Për Allahun, ti ende je në lajthitjen e dikurshme."

Por, kur erdhi myzhdexhiu, ia hodhi atë në fytyrë dhe iu kthye shikimi. Atëherë tha: "A nuk ju kam thënë se unë di nga Allahu atë që ju nuk e dini?"

Ata thanë: "O babai ynë, kërko falje për gjynahet tona, se ne kemi qenë njëmend gjynahqarë!"

Ai tha: "Do të kërkoj falje për ju nga Zoti im, se, me të vërtetë, Ai është Falësi i Madh, Mëshirëploti."

Kur hynë te Jusufi, ai i mori pranë vetes prindërit e vet dhe tha: "Hyni (të gjithë) në Egjipt, të sigurt, me lejen e Allahut!"

Ai i ngriti prindërit e vet në fron, e ata i ranë në sexhde (nderimi)[76], pastaj tha: "O babushi im! Ky është shpjegimi i ëndrrës sime të mëhershme, Allahu e bëri realitet dhe më dha mirësi kur më nxori nga burgu e ju solli ju nga shkretëtira pasi shejtani kishte futur përçarje mes meje e vëllezërve të mi. Me të vërtetë, Allahu është i Butë ndaj asaj që do. Pa dyshim, Ai është i Gjithëdijshmi, i Urti.

Zoti im, Ti më dhe pushtet e më mësove shpjegimin e ëndrrave. O Krijues i qiejve e i Tokës, Ti je Mbrojtësi im në këtë botë dhe në tjetrën. Më bëj të vdes si musliman (i nënshtruar ndaj Teje) dhe më bashko me të mirët!"

Këto janë nga lajmet e panjohura që Ne po t'i shpallim ty (o Muhamed). Ti nuk ishe në mesin e tyre kur ata u morën vesh mes vete, duke kurdisur kurthe.

Shumica e njerëzve nuk do të besojnë, sado që përpiqesh ti.

Ti nuk po kërkon prej tyre asnjë shpërblim për këtë. Ai (Kurani) është vetëm këshillë për botët.

Sa e sa shenja ka në qiej e në Tokë, pranë të cilave kalojnë, duke mos i përfillur!

Shumica e tyre nuk e besojnë Allahun ndryshe, veçse duke i shoqëruar të tjerë në adhurim.

A janë të sigurt ata se nuk do t'i përfshijë dënimi i Allahut ose që nuk do t'u vijë çasti i Kiametit papritmas, pa e vënë re ata?!

Thuaj (o Muhamed): "Kjo është rruga ime: unë thërras për tek Allahu me prova të qarta, unë dhe ata që më pasojnë. I patëmeta është Allahu! Unë nuk jam prej idhujtarëve."

Ne dërguam para teje vetëm burra nga banorët e qyteteve, të cilëve u dhamë shpalljen. A nuk kanë udhëtuar ata nëpër botë që të shihnin se si ishte fundi i atyre që ishin më parë?! Pa dyshim që bota tjetër është shumë më e mirë për ata që i frikësohen Allahut. Si nuk e kuptoni?!

Kur të dërguarit e humbën shpresën dhe (jobesimtarët) kujtuan se janë gënjyer (nga të dërguarit), atyre u erdhi ndihma Jonë dhe shpëtuan ata që deshëm Ne. E, dënimi Ynë nuk sprapset nga njerëzit keqbërës.

Në tregimet e tyre ka vërtet mësim për ata që kanë mend. Ky (Kuran) nuk është fjalë e trilluar, por vërtetues i shpalljeve para tij e shpjegues i çdo gjëje dhe udhërrëfyes e mëshirë për njerëzit që besojnë.