The Noble Qur'an Encyclopedia

Taa Siin,[1] ɗeen ko aayeeje Alqur'aanaare nden e deftere ɓanngunde.

Ko nde Peewal e welo-welo wonan'de gooŋɗinɓe ɓen.

Ɓeen ɓe no ñiiɓa e Juulde nden ɓe totta askal on, kamɓe heɓe njananaa fii Laakara on.

Pellet, ɓeen ɓe ngooŋɗinaani Laakara on, Min cuɗanii ɓe golle maɓɓe ɗen, kamɓe heɓe mbumo.

Ko ɓeen ngoni ɓen, ɓe woodani ɗum Lepte bonɗe ɗen, kamɓe ka Laakara ko kamɓe ngoni hayruɓe ɓeen.

E pellet, an haɗa lonnginee Alqur'aanaare nden immorde ka Ñeeño gannduɗo.

Tuma nde Muusaa maakannoo ɓeynguure makko nden: "Min dey, mi haynike yiite, mi addana on ka nge woni ɗon kumpital ma mi addana on docotal kuɓɓungal, bela jo'o onon on itwoto.

Tuma nde o arnoo e magge, o noddaa: Ɗuum woni barkinaama on wonɗo ka yiite e ɓen wonɓe banŋe magge, e Senaare wonanii Alla Jooma winndere nden.

Eey ma Muusaa, ko woni, ko Min woni Alla Tedduɗo Ñeeñɗo On.

Liɓu tuggordu maaɗa ndun, Tuma nde o yi'unoo ndu hundu dilla, a wi'ayma kayru ko ndu mbooɗdi, o hucciti ko o doguɗo o yiltitaake. Ko an yo Muusaa: "Wata a hul, Min dey Nulaaɓe ɓen kulataa to Am".

Si wonaa oon tooñɗo, refti o lomtini ko moƴƴi ɓaawo bone ɗen. Pellet, Min ko Mi cuhroowo Jurmeteeɗo.

Naatnu junngo ma ngon ka jiiba maaɗa, ngo yaltay ko ngo ranewo ko aldaa e bone, [ɗum no jeyaa] e ndeer aayeeje jeenay nulaaɗe e Fir'awna e yimɓe makko ɓen, pellet, kamɓe ɓe laatike yimɓe faasiqiiɓe.

Tuma nde arnoo e maɓɓe Aayeeje amen ɗen ko yi'eteeɗe, ɓe mbi'i: "Ɗu'um, ko mbilewu ɓanngungu".

Ɓe njeddi [aayeeje ɗen], tawi wonkiiji maɓɓe ɗin no yananaa fii majje, tooñe e mawnintinaare. Ndaaru ko honno laatornoo battane yedduɓe ɓen.

Gooŋɗii Min ngokkii Daawuuda e Sulaymaana Ganndal ɓe maaki: "Yettoore nden woodanii Alla On ɓurnuɗo min e dow ɗuuɗuɓe immorde e jeyaaɓe makko gooŋɗinɓe ɓen".

Sulaymaana roni Daawuuda, O maaki: "eey mon yimɓe, min nganndinaama haala colli ɗin, men okkaama immorde e kala hu'unde, Pellet, ɗumɗoo ko ɗum woni ɓural ɓanngungal".

Sulaymaana mooɓanaa koneeli makko ɗi immorde ka jinnaaji e ka yimɓe e ka colli, kamɓe ko ɓe yuɓɓinaaɓe.

Haa nde ɓe ngrnoo e aynde korndolli ɗin, korndolil mbi'i i'i: "eey mon korndolli, naatee ka koɗanɗi mooɗon, fii wata Sulaymaana e koneeli mu'um ɗin muncu on, tawa kamɓe ɓe tinaa".

[Sulaymaana] moosi ko o jaluɗo immorde e konngol maggi ngol, o maaki: "Jooma, lonnginam no mi yettira neema maaɗa mo neeminɗaa e dow am on, e jibibinɓe lam ɓen, e nde mi gollata ko moƴƴi mbeltoraa ɗum, naatnaami ka Yurmeende Maaɗa wond'ude e jiyaaɓe Ma moƴƴuɓe ɓe".

O ƴewtii colli ɗin, o maaki: "Ko heɓi kam, mi yiaani Hud-huda. Kaa ndu laati jiyaandu e wirniiɗi ɗin?"

Maa mi lepta ndu sanne lepte caɗtuɗe ma maa mi hirsandu sanne, ma ndu addana kam hujja ɓannguɗo.

Ndu ñiiɓe ko woɗɗaani, ndu wi'i: "mi huɓindike ko a huɓindaaki ɗum, mi addanii ma immorde to Saba'i kumpital yananaangal".

Min dey, mi tawii sonnaajo no laamii ɓe homo okkaa immorde e kala hu'unde, no woodami mo kadi jullere [laamu] mawnde.

Mi tawii mo kaŋko e yimɓe makko ɓen heɓe cujjana na'ange nge ga Alla; Seytaane no cuɗaniɓe golle maɓɓe ɗen o faddii ɓe ga Laawol ngol, kamɓe ɓe peewataa.

Ko haɗata ɓe cujjana Alla oon jaltinoowo ko suuɗii kon ka kammuuli e ka leydi homo Anndi ko cuuɗoton e ko peñinton.

Alla, Deweteeɗo alaa si wonaa Kaŋko Jooma Arsi Tedduki kin.

O maaki: "Aray min ndaara si a gooŋɗu, maaɗum si laati jiyaaɗo e fenɓe ɓen".

Yahdu e nduu talkuru am mbernoɗaa ndu ka maɓɓe, refti kuccaa ɓe ndaaraa ko holɗum ɓe nduttata.

[Sonnaajo on] wi'i: "eey mon mbatu, min dey wernaama ka am talkuru teddundu".

Pellet, nduu ko immorde e Sulaymaana, pellet, ko woni e mayru ko: "Innde Alla kuuɓuɗo Yurmeende keeriiɗo Yurmeende Oon".

Wota on townitano kam, ngaree e am ko jebbiliiɓe.

O wi'i: "eey mon mbatu, mbaɗtee kam e feere e ɗee fiyaake am, mi laataaki taƴoowo fiyaake haa tawteɗon e am".

Ɓe mbi'i: "Enen ko en jooma doole e jooma hare caɗtuɗe, fiyaake ɗen ko ka maaɗa woni, ndaaru ko holɗum njamirtaa".

[Debbo on] wi'i: "Pellet, laamɓe ɓen si ɓe naatii e saare ɓe mbonnat nde, ɓe mbaɗa tedduɓe mayre ɓen hoyɓe, ko wanonii ɓe ngollirta.

Awa miin, mi nulay e maɓɓe neldaari, mi ndaara ko holɗum nulaaɓe ɓen nduttodata.

Tuma nde ɓe arnoo ka Sulaymaana, o maaki: "Enee, on ɓeydiray kam jawdi, kon ko Alla okkimmi, no ɓuri moƴƴude diini kon ko O okki on, ko woni, onon hoɗon farnora neldaari mooɗon ndin".

Rutto ka maɓɓe, mamen ngaddana ɓe koneeli ɗi ɓe maraa feere muuɗum, mamen njaltin ɓe ton ko ɓe ja'asɓe hara kamɓe ko hoyɓe.

O maaki: "eey mon mbatu, ko hommbo e mooɗon addanta kam jullere laamu makko nden, ko adii ɓe arude ka am ko ɓe jebbiliiɓe?"

Ngaari jinna ndin wi'i: "Min, mi addante nde ko adii a immaade e darnde maaɗa nden, e pellet, min e dow ɗum ko mi cemmbuɗo koolaaɗo".

Oon mo woni ka mu ganndal immorde ka deftere wi'i: "Min mi anndante nde ko adii a nde ndarɗe maaɗa ɗen ruttotoo e maaɗa". Tuma nde o yi'unoo nde ko nde ñiiɓunde ka makko, o maaki: "Ɗum ɗoo, ko immorde e Ɓural Joomi am, fii yo o ndarndo lam si mi jarnay [mo] maaɗum si mi yeddat [mo], kala jarnuɗo anndu ko o jarni kon wonanay wonkii makko kin, kala yedduɗo kadi pellet, Joomi am ko o Galo Tedduɗo".

O maaki: "Faytinanee mo jullere laamu makko nden, ndaaren si on annditat, kaa o laatoto jiyaaɗo e ɓen ɓe anndittaa".

Tuma nde o arnoo, [o] wi'aa: "Enee, ko nii jullere maaɗa nden wa'i?" O wi'i: "Awi'ayma ko kayre tigi nii". Min ndokkaama ganndal ko adii mo, min laatii jebbiliiɓe.

Faddii mo, ɗum ko o laatinoo homo rewa ga Alla, pellet, kaŋko o laatinoke jiyaaɗo e yimɓe yedduɓe.

Wi'anaa mo: "Naatu ka huɓeere". Tuma nde o yi'unoo nde o sikki ko nde duneere(tewru), o ñori dense (korle)makko ɗen. [Sulaymaana] maaki: "Pellet, ndee ko huɓeere newɗiniraande ndaarorɗe". [Debbo on] wi'i: "Jooma, min dey mi tooñii woŋkii am, mi jebbilanike Alla Jooma winndire nden, wond'ude e Sulaymaana".

Gooŋɗii Min Nulii fa'ade e Samuudinkooɓe ɓen musiɗɗo maɓɓe on Saalihu, ɗum woni rewee Alla. Tawi kamɓe ko ɓe feddeeji ɗiɗi hiɓe beeñondira.

O maaki: "Ko onon yo yimɓe am, ko fii holɗum heñornton bone ɗen ko adii moƴƴere nden?" "Ko haɗi imsinanao Alla mbelejo'o onon on njurminoyte".

Ɓe mbi'i: "Min kiitinorii ma e ɓen won'ɗuɓe e maaɗa". O maaki: "kiite mooɗon on ko ka Alla woni, ko woni, onon ko on yimɓe fitneteeɓe"

Laatinoke ka saare ton worɓe njeenayo heɓe mbonna ka leydi ɓe moƴƴintaa.

Ɓe mb'i: Ɓe ngooɗndirii Alla, ma min waalanan mo ka suudu kaŋko e ɓeynguure makko nden refti ma min wi'an jeyɓe mo ɓen; men tawaaka bargol yimɓe makko ɓen, e pellet, menen ko men gooŋɗuɓe".

Ɓe kodi hodoore Minen kadi Min pewji fewjoore, tawi kamɓe ɓe so'ataa.

Ndaaru, ko honno laatorno battane hodo maɓɓe ngon, Minen Min njirbinno ɓe kamɓe e yimɓe maɓɓe ɓen ɓe fof maɓɓe.

Ɗin cuuɗi maɓɓe ko jeewuɗi sabu ko ɓe tooñunoo kon. Pellet, wonii e ɗum Ma'ande wonan'de yimɓe haqqilooɓe ɓen.

Min danndi ɓen gooŋɗinɓe, ɓe ngoni hulooɓe [Alla].

E Luutu, tuma nde o wi'anno yimɓe makko ɓen: 'Enee, on aray paŋkare ɗen hara hoɗon cutii?"

Eyoo, onon on ngarat e worɓe ɓen ka tuuyo ngccon rewɓe ɓen?! Si ko woni, onon ko on yimɓe majjaaɓe.

Jaabawol yimɓe makko ɓen ngonaano si wonaa ko ɓe mbi'i : "Yaltinee yimɓe Luutu ɓen ka hoɗo (wura) mooɗon ; kamɓe ko ɓe yimɓe laɓɓintintooɓe".

Min daɗndi mo kaŋko e yimɓe makko ɓen, si wonaa debbo makko on; [on ɗon] Min hoddiranii mo ko o jiyaaɗo e halketaaɓe ɓen.

Min toɓini e dow maɓɓe toɓo, bonii toɓo jeertinaaɓe ɓen.

Maaku: Yettoore nden ko Alla woodani, kisiyee wonii e jiyaaɓe makko ɓen ɓe O suɓii. Enee, ko Alla ɓuri moƴƴude, kaa ko ɗin ɗiɓe sirkanta?

Kaa ko hommbo tagi kammuuji ɗin e leydi ndin O jippinani on immorde ka kammu ndiyam? Min puɗiniri ɗam gese joomiraaje ŋari. Wonantaa on nde puɗinon leɗɗe majje. Enee, hara deweteeɗo no woodi wond'ude e Alla? Ko woni, kamɓe ko ɓe yimɓe ooñotooɓe.

Kaa ko hommbo waɗi leydi ndin ñiiɓndi, O waɗi hakkunde mayri calluɗi O waɗani ndi pelle o waɗi hakkunde maaje ɗen ɗiɗi heedo?, hara na woodi deweteeɗo [goo] wond'ude e Alla? ko woni, ɓurɓe ɗuuɗude ɓen e maɓɓe ɓe nganndaa.

Kaa ko hommbo jaabato ɓittiiɗo on si o noddi mo o hunca bone ɗen o waɗa on lontiiɓe ka leydi? Na woodi Koreweteeɗo goo wond'ude e Alla? Famɗii ko mbaajitoɗon.

Kaa ko hommbo feewnata on ka niɓe njoorndi e ka maayo, e ko hommbo accitata keni ɗin wewlinirayɗi fii Yurmeende Makko nden? Enee, ko deweteeɗo goo wond'ude e Alla? Alla Toowii ga ko ɓe cirkata kon.

Kaa ko hommbo woni puɗɗuɗo tagoore nde refti O rutta ngu, e ko hommbo arsikata on immorde ka kammu e ka leydi? Enee, ko deweteeɗo goo wond'ude e Alla? Maaku: "Addee daliili mooɗon on si tawii ko on gooŋɗuɓe".

Maaku: "Anndaa ko wirnii kon ɓen wonɓe ka kammuuli e ka leydi si wonaa Alla. Ɓe so'ataa kadi ko honnde tuma ɓe immintinoytee".

Ko woni, ganndal maɓɓe ngal hattii fii Laakara on, ko woni, kamɓe heɓe e sikke fii [Laakara], ko woni, kamɓe ko ɓe wumuɓe fii ɗum.

Ɓeen yedduɓe mbi'i: " Enee, hay si min laatike mbullaari e baabiraaɓe amen ɓen kadi, e hara minen ko min yaltinoyteeɓe?"

Gooŋɗii min podanooma ɗum minen e baabiraaɓe amen ko adii, ɗum wonaani si wonaa tinndi adinooɓe.

Maaku : "njehee ka leydi ndaaron ko honno battane bonɓe ɓen laatornoo".

Wota a suno fii maɓɓe, wota a laato e ɓitteende immorde e ko ɓe peewjata kon.

Heɓe mb'a: "Ko honnde tuma woni ndee Fodoore, si on laatike gooŋuɗɓe?"

Maaku: "No tijjaa de tawata ɓadanike on yoga e kon ko ɗaɓɓuɗon yaccinaneede".

Pellet, Joomi maaɗa ko O Jom Ɓural e dow yimɓe ɓeen, kono ɓurɓe ɗuuɗude ɓen e maɓɓe ɓe njaarnataa [Alla].

Pellet, Joomi maaɗa hiMo Anndi ko ɓerɗe maɓɓe ɗen coomi e ko ɗe 'eññinta ko.

Alaa e birniikum ka kammu e ka leydi si wonaa [fii makkun] no e ndeer deftere ɓanngunde.

Pellet ndee Alqur'aanaare, hende filloo e dow ɓiɗɓe Israa'iila ɓen fii hu'unde nde ɓe ɓuri luutondirde nden e fii muuɗum.

Pellet, kayre ko nde peewal e Yurmeende wonan'de gooŋɗinɓe ɓen.

Pellet, Joomi maaɗa O ñaawirat hakkunde maɓɓe Ñaawoore makko ngal, ko Kaŋko woni Tedduɗo gannduɗo.

Wakkilo e Alla, pellet, an haɗa e hoore Goonga ɓannguka ka.

Pellet, an a nanintaa maayɓe ɓen, a nanintaa fa'aɗuɓe ɓen noddaandu ndun si ɓe ɗuurnike ɓe nduŋitii.

An a wonaani peewnoowo wumɓe ɓen e ga majjere maɓɓe nde. A nanintaa si wonaa ɓen gooŋɗinɓe Aayeeje Amen ɗen hara kamɓe ko ɓe jebbiliiɓe.

Si konngol ngol yanii e dow maɓɓe, Min yaltinana ɓe daabewa immorde ka leydi himba kaalana ɓe won'nde yimɓe ɓen laatike ɓe yananaaka aayeeje Amen ɗen.

E ñande Min mooɓoyta immorde e kala mofte dental jeyaaɓe e ɓen yennooɓe Aayeeje Amen ɗen hara kamɓe heɓe coggee.

Haa si ɓe ngarii, O Daala: "Eyoo, on yenniino Aayeeje Am ɗen, hara on huɓindoraali ɗi ganndal. Kaa ko holɗum wonɗon e gollude?"

Konngol [Lepte] ngol yani e maɓɓe sabu ko ɓe tooñi ko, kamɓe ɓe kaalataa.

Enee, hara ɓe yiaani, Minen Min mbaɗii jemma on fii yo ɓe deeƴu e maako, e ñalawma on nji'irɗo? Pellet, wonii e ɗum Aayeeje wonan'de yimɓe gooŋɗinooɓe ɓen.

E Ñande wuttoytee ka alaadu, ɗenƴoo ɓen wonɓe ka kammuuli e ɓen wonɓe ka leydi, si wonaa ɓen ɓe Alla muuyi, gooto kala e maɓɓe aray e makko hara ko ɓe hoykiniiɓe.

Haɗa tina pelle ɗen, cikka ko ɗe fenndiiɗe, hara le kannje heɗe wuloo wulagol duule ɗen, ɗuum ko kuugal Alla, On ŋarɗinɗo kala hu'unde, pellet, Kaŋko ko O kumpitiiɗo ko ngolloton kon.

Mo ardii e moƴƴere nden haray no woodani mo ko ɓuri nde moƴƴude, hara kamɓe ko ɓe hooliiɓe immorde e ɗenƴere nden Ñande.

Mo ardii kadi e bone ɗen, j'eece maɓɓe ɗen kippete ka Yiite. Yalli on yoɓete si wonaa kon ko laatinoɗon hoɗon ngolla?

Anndu ko mi yamiraa ko yo mi rewJooma ndii leydi ndi Alla harmini ɗum, no woodani mo kala hu'unde. Mi yamiraama kadi yo mi laato jiyaaɗo e jebbiliiɓe ɓeen.

E yo mi janngu Alqur'aanaare ndeen, mo feewii ko hoore-makko o feewani, mo majjii kadi maaku: "Min dey, ko mi jiyaaɗo e jeertinooɓe ɓeen.

Maaku kadi: "jettooje nden ngoodanii Alla, aray O holla on Aayeeje makko ɗeen ngaanndon ɗe". Joomi maaɗa wonaani belsindiiɗo ga e kon ko ngolloton.